امروز یکشنبه 27 فروردین 1400

ما کجائیم در این بحر تفکر، تو کجا...


1401/09/07
کد خبر : 27
دسته بندی : ثبت نشده
تعداد بازدید : 104 نفر

 

 

 

 

مجله فارین افیرز شماره جولای /آگوست سال جاری خود را به پاسخ به این پرسش اختصاص داده بود که «قدرت چیست؟». یکی از مقالات خوب این پرونده را مایکل مازار (Michael Mazarr) از متخصصان علوم سیاسی موسسه رند (RAND) نوشته بود. مازار در مقاله خود به درستی استدلال کرده بود که «در تقلا برای کسب برتری در میان قدرت های جهانی، آنچه موجب تمایز اساسی می شود، نه قدرت نظامی و اقتصادی، که ویژگی های اساسی یک جامعه است: مجموعه ای از خصوصیات ملی که منجر به تولید اقتصادی، ابداع فناوری، انسجام اجتماعی و عزم ملی می شود». درباره این مجموعه خصال ملی که زیربنای قدرت یک کشور را تشکیل میدهند و موجبات پیشرفت اقتصادی اش را فراهم می آورند، بحث بسیار است. اما در این یک نکته تردیدی نیست که فردگرایی (Individualism) و سودگرایی (Utilitarianism) به عنوان دو ستون اصلی ایدئولوژی لیبرالیسم در جهان ترویج شدند تا جوامع را از هم گسیخته و اتمیزه سازند و تصرف آنها توسط سرمایه داری را تسهیل کنند.


جامعه ای که در آن مردمش بر حقوق فردی متمرکز و از وظایف اجتماعی غافل باشند، افراد دغدغه ای جز منافع شخصی و اینجا و اکنون خود نداشته باشند، بر استقلال فرد از جامعه تاکید شود و هویت افراد نه بر اساس دستاوردهای ملی که بر پایه موفقیتهای شخصی تعریف شود، آن جامعه از روحیه جمعی نیرومندی که شرط لازم پیش رفتن و قدرتمندتر و مرفه تر شدن است، محروم گشته و مهیای سلطه بیگانه خواهد شد.

شاید صاحب نظران پرشماری، مهم ترین و اصلی ترین جبهه ای که غرب علیه ایران گشوده را اقتصاد ببینند و تحریم هایی که در طول یکی دو دهه اخیر، به اوج خود رسید. اما واقعیت این است که اصلی ترین هدف دشمن در همه این سال ها، زدودن خصال ملی-مذهبی ایرانیان و از هم گسیختن جامعه ما و زدودن پیوندهای اجتماعی ما بوده است و تحریم و ترور و غیر آن، به عنوان ابزاری در این جهت به خدمت گرفته شدند.

 تحریم مان کردند تا امیدی که در قاموس یک ملت برای رسیدن به قله داشتیم، مبدل به ناامیدی شود و این جمع به هم پیوسته که دست در دست هم در حال حرکت به سمت موفقیت های ملی است، متفرق و مهیای هزیمت شود. اگر قهرمان های ملی ما، از شهدای هسته ای تا حاج قاسم عزیز ترور شدند، به این نیت بود که این ملت، احساس کند کشورش از قهرمان خالی شده و احساس حقارت کند و وا بدهد.

ترورها اما نتیجه عکس داد. این ملت نه تنها احساس حقارت نکرد و جامعه نه تنها از هم گسیخته نشد، بلکه تشییع میلیونی حاج قاسم عزیز، چنانکه رابرت چولدا (Robert Czuld) تحلیلگر شورای آتلانتیک زمانی نوشت، مردم ما را حول پرچم سه رنگ ایران متحدتر و آمریکا را منفورتر کرد.

 تحریم ها نیز به هدف اصلی خود نرسید. مایک پمپئو وزیر خارجه ترامپ بر این ایده احمقانه خود اصرار داشت که مصایب ناشی از تحریمها زمانی به طرز معجزه آسایی موجب خواهد شد که مردم ایران علیه نظام اسلامی بپا خیزند و آغوش شان را به روی غرب باز کنند. زمان گذشت و دولت بعد از ترامپ اعتراف کرد که سیاست  «فشار حداکثری ترامپ شکست خورد». پس اشتباه نکنیم. تحریم و ترور، قدرت اقتصادی و نظامی ما را هدف نگرفته بود، بلکه در کنار پمپاژ بی امان فرهنگ فردگرایی و سومحوری، انسجام ملی ما و هویت ایرانی- اسلامی ما را هدف گرفته بود.

بر این اساس، خطاست که موفقیت در برابر تحریم و ترور را به دستاوردهای اقتصادی و نظامی تقلیل دهیم. دستاورد بزرگ ملت ما، حفظ و تقویت همان خصال ملی ایرانی- اسلامی است که زیربنای هر قدرتی است؛ و خشم و ناله این روزهای دشمن از مشاهده همین واقعیت است. اما تجلی این واقعیت در کجا بوده است؟

 ۴۳ سال پس از پیروزی انقلای اسلامی، در دوره ای که دشمن تصور می کند سرمایه گذاری های بی حسابش پاسخ داده و نسل جدید ایرانیان را از آرمان های انقلاب اسلامی تهی کرده، سرودی از بطن گفتمان این انقلاب بر زبان نوجوانانش جاری می شود و هویت و مقصد و مقصود این ملت را فریاد می زند و مرزها را در می نوردد و تا قلب آمریکا، تا تگزاس، پیش می رود؛ تا این هم خوانی میلیونی برای ظهور، نشان دهد آن روحیه جمعی نیرومندی که یک ملت را به سمت اهدافش پیش می برد، در این ملت زنده است.

ویروس همه گیر کرونا پدیدار می شود و دو سال بعد، مجله نیچر (Nature) نتایج پژوهشی را منتشر کرده و اعلام می کند جوامعی درجه بالای فردگرایی دارند، به سبب ضعف همکاری جمعی، وضعیت وخیم تری در شرایط کرونا داشته اند . اما اینجا در ایران، این بیماری، عرصه دیگری برای تجلی همدلی میان امت می شود. هر چه در غرب، فرهنگ فردگرایی و سودمحوری، سردی عاطفی و عدم صمیمیت در روابط اجتماعی را موجب شده و  «رقابت برای غارت»، تنها تصویری است که از جامعه غربی مخابره می شود، مردم ایران پیوسته تصویر مواسات ترسیم می کنند تا سطح بالای تعاملات انسانی اسلامی میان خود و علاقه و اعتقادشان به سرنوشت مشترکشان را نشان دهند.

مایکل سندل فیلسوف معاصر آمریکایی کتابی به نام  «عدالت» دارد که در آن به مرور و نقد نظریه های رایج درباره عدالت پرداخته است. او به زیبایی تمام، کاستی های نظریه های فایده گرایانه و آزادی محور درباره عدالت را به تصویر می کشد و ضمن تاکید بر برتری نظریه «فضیلت محور» عدالت، جامعه عادل را جامعه ای توصیف می کند که در آن«تعقل جمعی در باره مفهوم زندگی خوب » جریان دارد؛ و در صفحات پایانی کتابش این سوال را پیش می کشد  «چه نوع گفتمان سیاسی می تواند ما را در آن جهت پیش ببرد؟» اما پاسخش این است: «پاسخ حاضر و آماده ای برای این سوال ندارم»و با چند پیشنهاد پیرامون ایثارگری و خدمت گزاری، کتابش را به پایان می رساند. در چنین جهانی که فردگرایی و سودمحوری، حتی امکان «تعقل جمعی» درباره زندگی خوب و برپایی یک جامعه عادل را از مردمان غرب سلب کرده، در این سو، یک امت با تعهد به گفتمان سیاسی مهدوی، نه تنها تصویر روشنی از  «مفهوم زندگی خوب» در ذهن دارد، بلکه با تمام توان در حال تمرین این زندگی است؛ و تجلی بزرگ این تمرین را می شود در پیاده روی اربعین مشاهده کرد که در مناسکی چند ده میلیونی،  «سودجویی»، از آن تخت پادشاهی که جرمی بنتام برایش ساخت و زنجیر علت و معلول ها را به پای آن بست، به زیر کشیده می شود و پایه های تمدن متکی بر این مکتب را می لرزاند.

فهم این پدیده ها، چه آن سرود و آن مساوات و چه این تمرین جمعی زندگی خوب، بلاتردید از عهده مغزهای سبکی که از فرمان دادن به چشم برای نگریستن به تاریخ استعمار و غارتگری غرب عاجزند و تحریم را به« سیاست کلی معارضه با آمریکا و غرب» نسبت می دهند، برنمی آید؛ اما همه اینها برای غرب غارتگری که امید بسته بود این ملت از هم گسسته شود، از حرکت بایستد، از اهدافش دست شوید و به آغوش غرب پناه ببرد، کاملا معنی دار است. کاملا طبیعی است که همه کفر، نقشه چهل ساله خود را بر آب دیده و با همه توان، برای انتقام از این ملت به میدان بیاید تا بلکه با آشوب و اغتشاش و منازعه خیابانی، این ملت را زمین زند.

به بیانات رهبر حکیم انقلاب اسلامی در تحلیل اغتشاشات اخیر که به درستی به  «واکنش انفعالی دشمن»  تعبیر فرمودند، دقت کنید: «ملت ایران در فاصله ی کوتاه، چندتا حرکت بزرگ انجام داده، این حرکتهای بزرگ درست صد و هشتاد درجه نقطه ی مقابل سیاستهای استکبار جهانی است.

 آن چندتا حرکتی که گفتیم ملت ایران انجام دادند: اولی اش؛ آن حرکت عظیم مردم بخصوص جوانها بود در قضیه کرونا. این حضور عجیبی که مردم ما و جوانها پیدا کردند در هیچ جای دنیا سابقه ندارد یعنی تا آنجایی که ما خبر داریم هیچ خبری از اینگونه حضور، حضور مردمی در جاهای دیگر نیست. حضوری که از دفن جنازه ها در آن روزهای اول تا بقیه ی کارهایی که انجام گرفت، تولید واکسن و ماسک، تأمین انواع و اقسام نیازها و بعد کمک مؤمنانه و... این نشان دهنده ی دو چیز بود: یکی اینکه ملت ایران با نشاط و زنده و سر حال است، دوم اینکه ملت ایران متدین است، به مسائل دینی و ارزشهای دینی پایبند است... آخری اش مسئله ی اربعین بود، چه راهپیمایی میان نجف و کربلا و کاظمین و چه راهپیمایی های عظیم داخل کشور بعنوان راهپیمایی جاماندگان... البته بین این دو، آن پدیده ی بی نظیر سرود حماسی  «سلام فرمانده»  هم بود که از مرزها فراتر رفت، دهها میلیون جوان و نوجوان را در دنیا به خودش جذب کرد.  اینها مسائلی است که بار اول است در دنیا دارد اتفاق می افتد. یک سرودی در یک کشوری تولید بشود، بعد آن تکثیر بشود در چندین کشور دیگر و ... این بروز ملت ایران در محیط منطقه و فراتر از منطقه، آن هم به این شکل »  .سخن از تجلی نشاط و زنده بودن ملت ایران در این پدیده هاست، سخن از تجلی تدین و پایبندی به ارزش های دینی است، سخن از «بروز ملت ایران»  در محیط منطقه و فراتر از آن است. این قلم را شرم می آید که در ادامه این تحلیل باشکوه رهبر انقلاب از تجلیات سرزندگی و نشاط و تدین ملت ایران، عبارات سخیف فردی را بیاورم که جز اعتباری که در نام خانوادگی اش، به واسطه جبر فرزندی، از یکی از علمای خوش نام کشور کسب کرده، هیچ فضیلت قابل ذکری ندارد. تحلیل این است: در مدیریت کرونا اشکال وجود داشت و در پیاده روی اربعین بی برنامگی وجود داشت و حضور گسترده نوجوانان در اعتراض ها، نشان می دهد تاکید بر پشتیبانی نسل جوان از گفتمان انقلاب خالی از حقیقت است؛ لذا اینها دستاوردی نبوده اند که موجب عکس العمل دشمن شوند!
حقیقتاً هیچ نمی توان گفت جز اینکه: ما کجائیم در این بحر تفکر، تو کجا...


لینک کوتاه :
https://doctordigitaly.ir/article/show/27
جدیدترین اخبار ها
بروزترین اخبار ها
مطالب مرتبط